من که دوستان, با وجودی که مریضم و حالم خوش نیست, خیلی خندیدم….

پادشاه فرانسه این‌طور مواقع استفراغ می‌فرمایند

الآن است که قبله عالم سقط شوند! 

ناصرالدین شاه، ملیجک و اعتمادالسلطنه
اعتمادالسلطنه تحصیلکرده پاریس و مسلط به سه زبان فرانسه، انگلیسی و عربی، آجودان خصوصی  ناصرالدین شاه بود. بعدا به سمت ریاست دارالترجمه همایونی و مترجم مخصوص شاه  گمارده شد. او چون به اندرونی شاه راه داشت، نکته‌های قابل توجهی از زندگی خصوصی و مسائل پشت پرده را به طور پنهانی به صورت خاطرات روزانه ثبت کرده است.
اعتماد السلطنه به گونه ای پرتوقع از همه چیز ایراد می گرفت. مدام توسط شاه تحقیر می شد ولی  به عنوان یک آجودان مهم دربار، لحظه ای از خدمت کوتاهی نکرد. او برای شاه جاسوسی کرد. پیشنهاد سانسور انتشارات را مطرح کرد و در عین حال از پشتیبانان‌ اصلاحات‌ بنیادی‌ میرزا حسین‌ سپهسالار بود. خواندن خاطراتش آنقدر وحشتناک و توهین آمیز است که به نظر باورنکردنی می رسد. اما به هر حال خاطراتش یکی از اسناد مکتوب و سانسور نشده تاریخ ایران است.  قصد بازنشر خاطرات این کتاب، توهین یا تحقیر حکومت قاجار نیست. زمانه اینطور بوده است.

ماجرای اسهال شاه

صبح حمام رفتم. نزدیک ظهر درب خانه رفتم. شرفیاب حضور شدم. دیدم قبله عالم کبک سه روزه با کباب جگر بلدرچین میل فرموده به اسهال افتاده‌اند. تکدر خاطر داشتند. فی‌الواقع خوف کردم. مخصوصا که حکیم« طولوزان» هم فرانسه رفته.

شاه فرمودند فلانی این شکم روش را چه کنیم؟ عرض کردم پادشاه فرانسه این‌طور مواقع استفراغ می‌فرمایند. آب روی آتش را می‌ماند. قبله عالم ظرف خواستند. هرچه انگشت زدند مفید نیفتاد. فرمودند فلانی، تو انگشت بزن. چاکر دو سه بار انگشت زدم، دیدم چاره نمی‌شود.

خیلی پریشان خاطر شدم. دستم را تا آرنج فرو کردم توی حلق مبارک. دیدم چشم‌های قبله عالم دارد از کاسه بیرون می‌زند. در این بین تاجر “سوئیسی” که اجازه ورود دارد، وارد شد. چیزی نمانده بود پس بیفتد. گفت فلانی شاه را کشتی. گفتم علاج اسهال است. گفت حکما باید دستت را بیرون بکشی. الآن است که قبله عالم سقط شوند. دیدم سگرمه‌های قبله عالم درهم رفت. عرض کردم فارسی خوب نمی‌داند. قدری آرام شدند.

دستم را که بیرون کشیدم بندگان همایونی صدای مهیبی بیرون دادند. راه پائین باز بود، راه بالا هم باز شد. هرچه انتظار کشیدیم، بند نیامد. فرستادم دنبال حکیم کرمانشاهی که بیاید لااقل یک‌طرف را سد کند. هر طور بود قبله عالم را خواباندیم. تا فردا چه شود.

روزنامه خاطرات اعتمادالسلطنه

Table of Contents

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published.